آغاز اعتصاب

به گزارش بیرونیت بعدازظهر پنج‌شنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۵ (۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶)، سکوتی که بیش از ۲۵ سال بر بزرگ‌ترین قطب صادرات سنگ‌آهن جهان حاکم بود، سرانجام شکست. از ساعت ۱۴ تا ۲۲ به وقت محلی، حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر از اپراتورها و نیروهای تعمیرات پایانه صادراتی شرکت BHP در بندر پورت‌هدلند استرالیا دست از کار کشیدند؛ اعتصابی که نخستین اقدام صنفی در تأسیسات پیلبارای این شرکت از سال ۲۰۰۰ تاکنون به شمار می‌رود.

این اعتصاب با همکاری سه تشکل کارگری، شامل اتحادیه برق‌کاران، اتحادیه کارگران تولید استرالیا و ائتلاف کارگران معادن غرب استرالیا و در قالب «اتحادیه‌های متحد بنادر BHP» برگزار شد. پیش از آغاز اعتصاب، همه اعضای اتحادیه برق‌کاران به این اقدام رأی مثبت داده بودند و برآورد اتحادیه‌ها نشان می‌داد در صورت ادامه اختلاف‌ها، شمار اعتصاب‌کنندگان می‌تواند به حدود ۴۰۰ نفر برسد.

ریشه اختلاف چیست؟

دلیل اصلی اعتصاب، شش ماه مذاکره بی‌نتیجه بر سر قرارداد جدید کاری است. کارگران می‌گویند دستمزدها باید با سطح پرداختی در سایر معادن بزرگ استرالیا همخوان شود و از سیاست «دستمزد برابر برای کار مشابه» دفاع می‌کنند.

آدام وودیج، دبیر ایالتی اتحادیه برق‌کاران، معتقد است پیشنهادهای مدیریت با سودآوری بالای شرکت تناسبی ندارد؛ شرکتی که سال گذشته حدود ۱۵ میلیارد دلار استرالیا سود خالص ثبت کرده است.
با این حال، این اعتصاب فقط یک اختلاف بر سر حقوق و مزایا نیست. کمبود نیروی متخصص در مشاغل فنی، رقابت شرکت‌های معدنی برای جذب کارکنان ماهر و هماهنگی بیشتر میان اتحادیه‌های کارگری، قدرت چانه‌زنی کارگران را نسبت به سال‌های گذشته افزایش داده است. حضور هم‌زمان برق‌کاران، نیروهای تولید و معدن‌کاران در یک ائتلاف مشترک نیز نشان می‌دهد دامنه نارضایتی فراتر از یک مطالبه صرفاً دستمزدی است.

قرار است کمیسیون روابط کار استرالیا در ۳۰ تیر ۱۴۰۵ (۲۱ ژوئیه) بار دیگر به این پرونده رسیدگی کند؛ نشستی که می‌تواند مسیر اختلاف را به سمت توافق یا تشدید اقدامات صنفی تغییر دهد.

چرا یک اعتصاب هشت‌ساعته اهمیت دارد؟

پورت‌هدلند تنها یک بندر صادراتی نیست؛ این بندر مهم‌ترین مسیر خروج سنگ‌آهن استرالیا و یکی از حیاتی‌ترین حلقه‌های زنجیره تأمین فولاد جهان به شمار می‌رود. بخش عمده سنگ‌آهن مورد نیاز کارخانه‌های فولاد چین از همین مسیر صادر می‌شود و فعالان بازار، حجم بارگیری این بندر را یکی از شاخص‌های مهم وضعیت عرضه جهانی می‌دانند.

کارخانه‌های فولاد چین، به‌ویژه در استان‌های هبی و جیانگ‌سو، بر اساس برنامه‌های دقیق تحویل مواد اولیه فعالیت می‌کنند و معمولاً موجودی انبارهای خود را برای چند روز، نه چند هفته، تنظیم می‌کنند.
با این حال، تجربه بازار نشان می‌دهد اعتصاب‌های کوتاه‌مدت معمولاً اثر محدودی بر قیمت سنگ‌آهن دارند و نوسان قیمت‌ها اغلب از یک تا سه درصد فراتر نمی‌رود؛ زیرا معامله‌گران احتمال حل سریع اختلاف‌ها و همچنین ذخایر موجود در بنادر مقصد را در محاسبات خود لحاظ می‌کنند.

اهمیت واقعی این اعتصاب، بیش از آنکه در توقف هشت‌ساعته صادرات باشد، در پیامی است که برای آینده روابط کار در منطقه پیلبارا دارد. دو رقیب بزرگ BHP یعنی ریوتینتو و فورتسکیو تاکنون روابط باثبات‌تری با نیروی کار خود داشته‌اند. اگر کارگران BHP در این مذاکرات به امتیاز قابل‌توجهی دست پیدا کنند، احتمال دارد این تجربه به الگویی برای مذاکرات مزدی در سایر معادن بزرگ استرالیا تبدیل شود.

بازار سنگ‌آهن در آستانه یک آزمون تازه

این اعتصاب در شرایطی رخ داده که بازار جهانی سنگ‌آهن خود با چند نیروی متضاد روبه‌رو است.

از یک سو، بانک جهانی پیش‌بینی کرده است مازاد عرضه در سال‌های آینده ادامه پیدا کند و میانگین قیمت سنگ‌آهن در سال ۲۰۲۶ حدود سه درصد و در سال ۲۰۲۷ حدود دو درصد دیگر کاهش یابد و به محدوده ۹۵ تا ۹۷ دلار در هر تن برسد. مهم‌ترین دلیل این پیش‌بینی، ادامه رکود بخش مسکن چین و کاهش رشد تقاضای فولاد است.

از سوی دیگر، معدن عظیم سیماندو در گینه به‌تدریج وارد مدار تولید می‌شود. این پروژه که با مشارکت ریوتینتو، چینالکو و دولت گینه توسعه یافته، می‌تواند سالانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون تن سنگ‌آهن باکیفیت به بازار جهانی اضافه کند؛ ظرفیتی که احتمال افزایش مازاد عرضه و فشار بیشتر بر تولیدکنندگان فعلی را تقویت می‌کند.

در مقابل، قیمت‌ها برخلاف بسیاری از پیش‌بینی‌ها همچنان مقاومت نشان داده‌اند. در حالی که بسیاری از مؤسسات انتظار داشتند قیمت سنگ‌آهن به زیر ۹۵ دلار برسد، این شاخص در ماه‌های نخست سال ۲۰۲۶ همچنان بالاتر از ۱۰۶ دلار در هر تن معامله شده است؛ موضوعی که به اختلال‌های عرضه، تقاضای بهتر از انتظار در برخی بازارهای نوظهور و عملکرد نسبتاً مناسب صنعت فولاد چین نسبت داده می‌شود.

در چنین فضایی، حتی یک وقفه کوتاه در صادرات نیز می‌تواند حساسیت بازار را افزایش دهد. اگر مذاکرات پیش‌رو به نتیجه نرسد و اعتصاب‌های چندساعته به توقف‌های طولانی‌تر تبدیل شود، بازار ممکن است با یک شوک واقعی در عرضه روبه‌رو شود؛ آن هم درست زمانی که تولید سنگ‌آهن از پروژه سیماندو نیز در حال افزایش است.

جمع‌بندی

اعتصاب پورت‌هدلند فقط یک اختلاف صنفی در یک بندر استرالیایی نیست. این رخداد می‌تواند نشانه‌ای از تغییر موازنه قدرت میان شرکت‌های معدنی و نیروی کار در مهم‌ترین منطقه تولید سنگ‌آهن جهان باشد.

بازار سنگ‌آهن اکنون میان دو نیروی متضاد قرار گرفته است؛ از یک سو چشم‌انداز مازاد عرضه و کاهش رشد تقاضای چین و از سوی دیگر احتمال اختلال در عرضه ناشی از تنش‌های کارگری. نتیجه نشست ۳۰ تیر کمیسیون روابط کار استرالیا مشخص خواهد کرد که اعتصاب اخیر صرفاً یک وقفه کوتاه در آرامش ۲۵ ساله پیلبارا بوده یا آغاز دوره‌ای تازه از چالش‌های کارگری در قلب صنعت سنگ‌آهن جهان.