به گزارش بیرونیت به نقل از روزنامه جهان صنعت، در این میان، مس به‌دلیل نقش گسترده در توسعه زیرساخت‌های برق، فناوری‌های نوین و صنایع آینده، با رشد قابل‌توجه تقاضا و قیمت مواجه شده است. افزایش استفاده از خودروهای برقی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، گسترش مراکز داده و هوش‌مصنوعی و نیاز روزافزون صنایع به انتقال برق، جایگاه این فلز را در اقتصاد جهانی پررنگ‌تر کرده است.

از سوی دیگر، محدودیت عرضه، کاهش کشف ذخایر بزرگ معدنی و افت تولید برخی معادن مهم جهان، نگرانی‌هایی درباره توان پاسخگویی تولیدکنندگان به تقاضای آینده ایجاد کرده است. مساله این است که افزایش تقاضای جهانی برای مس، در شرایطی اتفاق می‌افتد که توسعه ظرفیت تولید این فلز با محدودیت‌های متعددی مواجه است.

بهره‌برداری از ذخایر جدید به سرمایه‌گذاری قابل‌توجه و زمان طولانی نیاز دارد و برخی معادن بزرگ نیز به‌دلیل کاهش ذخایر یا مشکلات عملیاتی، با افت تولید روبه‌رو شده‌اند. در کنار این عوامل، تحولات سیاسی، سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و چین و محدودیت‌های تجاری نیز بر بازار جهانی مس اثر گذاشته‌اند. مجموعه این شرایط، انتظاراتی را درباره تداوم روند صعودی قیمت مس در سال‌های آینده شکل داده است.

در چنین فضایی، ایران به‌دلیل قرار گرفتن در کمربند فلززایی و برخورداری از ذخایر قابل‌توجه مس، می‌تواند از فرصت افزایش تقاضای جهانی بهره‌مند شود. بااین‌حال، ظرفیت‌های معدنی کشور هنوز به‌طورکامل به تولید و ارزش‌افزوده تبدیل نشده‌اند در حالی که برخی ارزیابی‌های کارشناسی از امکان افزایش چندبرابری تولید مس ایران حکایت دارند، مشکلات سیاستگذاری، محدودیت سرمایه‌گذاری و موانع تولید و صادرات، مسیر توسعه این صنعت را دشوار کرده‌اند.

از سوی‌دیگر، افزایش هزینه سوخت، مواد ناریه، اسید و عملیات استخراج، در کنار قیمت‌گذاری دستوری، تعرفه‌های صادراتی، تحریم‌ها و رشد هزینه حمل‌ونقل، فشار مضاعفی بر معادن مس و صنایع پایین‌دستی وارد کرده است. تداوم این شرایط می‌تواند فرصت حضور گسترده‌تر ایران در بازار جهانی مس را محدود کند؛ بازاری که انتظار می‌رود در سال‌های آینده اهمیت اقتصادی و راهبردی بیشتری پیدا کند.

عوامل افزایش قیمت جهانی مس
احمد مشکانی، نایب‌رییس هیات‌مدیره انجمن مس ایران بخش معدن در گفت‌وگو با «جهان‌صنعت» بااشاره به تحولات بازار جهانی فلزات گفت که اقتصاد جهان در سال جاری دستخوش تغییرات قابل‌توجهی شده و قیمت بسیاری از کالاهای پایه یا کامودیتی‌ها افزایش یافته است. در این میان، مس رشد قیمت چشمگیرتری را تجربه کرده که این موضوع تحت‌تاثیر سه‌عامل اصلی شامل افزایش تقاضا، محدودیت عرضه و تحولات سیاسی و درگیری‌های اخیر بوده است.

وی افزود: در بخش تقاضا باید به این نکته توجه داشت که اقتصاد جهان بیش از گذشته به برق وابسته شده و مس یکی از مهم‌ترین مواد موردنیاز برای انتقال انرژی الکتریکی است. تاکنون نیز جایگزین مناسبی که بتواند از نظر ویژگی‌های فنی و اقتصادی به‌طورگسترده جای مس را بگیرد، پیدا نشده است. این کارشناس ادامه داد: اگرچه فلزاتی مانند نقره و طلا نیز رسانایی الکتریکی بالایی دارند اما قیمت آنها به‌مراتب بیشتر از مس است و به‌همین‌دلیل نمی‌توانند در کاربردهای گسترده صنعتی جایگزین اقتصادی مناسبی برای این فلز باشند.

وی تاکید کرد: افزایش وابستگی اقتصاد جهانی به برق و توسعه فناوری‌های جدید، موجب شده است تقاضا برای مس در بخش‌های مختلف صنعتی افزایش یابد و این روند می‌تواند در سال‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.

افزایش تقاضا از خودروهای برقی تا هوش‌مصنوعی
مشکانی با اشاره به مهم‌ترین عوامل رشد مصرف مس اظهار کرد: بخش قابل‌توجهی از تقاضای جهانی این فلز به توسعه خطوط انتقال برق، تولید خودروهای برقی و گسترش انرژی‌های خورشیدی و بادی مربوط می‌شود.

وی افزود: در کنار این بخش‌ها، توسعه هوش‌مصنوعی و مراکز داده، صنایع نیمه‌هادی، حوزه‌های نظامی و صنعت ساختمان نیز از دیگر عوامل موثر بر افزایش مصرف مس به شمار می‌روند.

به گفته مشکانی، گسترش این فعالیت‌ها موجب شده مس به یکی از فلزات مهم در توسعه فناوری و زیرساخت‌های اقتصادی جهان تبدیل شود. از این‌رو، بررسی آینده بازار این فلز بدون توجه به روند توسعه صنعت برق، فناوری‌های نوین و صنایع وابسته امکان‌پذیر نیست.

محدودیت عرضه در برابر رشد تقاضا
نایب‌رییس هیات‌مدیره انجمن مس ایران بااشاره به وضعیت عرضه جهانی مس گفت که در بررسی عرضه این فلز، دوموضوع اهمیت اساسی دارد؛ نخست، افزایش تولید معادن و محصولات مسی ازجمله کنسانتره و کاتد و دوم، میزان بازیافت مس که می‌تواند بخشی از نیاز بازار را تامین کند.

مشکانی افزود: بااین‌حال، برخی معادن بزرگ جهان با توقف فعالیت یا کاهش تولید مواجه شده‌اند و همین موضوع نگرانی‌هایی درباره تامین مس موردنیاز بازار در سال‌های آینده ایجاد کرده است.

این کارشناس ادامه داد: کاهش کشف ذخایر بزرگ جدید، نزدیک شدن برخی معادن به پایان عمر اقتصادی و افت تولید در تعدادی از واحدهای معدنی، از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند عرضه جهانی مس را با محدودیت مواجه کنند.

وی تاکید کرد: در شرایطی که تقاضا برای مس روند افزایشی دارد، محدودیت توسعه تولید می‌تواند فاصله میان عرضه و تقاضا را بیشتر کند و بر قیمت جهانی این فلز اثر بگذارد.

پیش‌بینی مس ۲۰‌هزاردلاری
نایب‌رییس هیات‌مدیره انجمن مس ایران با اشاره به نقش تحولات سیاسی در بازار مس گفت: علاوه بر عوامل مرتبط با عرضه و تقاضا، سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و چین، جنگ‌های اخیر، مشکلات ترانزیت مواد معدنی و سیاست‌های مالیاتی و تعرفه‌ای کشورهای مختلف نیز بر بازار جهانی مس اثرگذار بوده‌اند.

مشکانی افزود: مجموعه این عوامل نشان می‌دهد که بازار مس در سال‌های آینده می‌تواند با افزایش بیشتری در قیمت مواجه شود. بر همین اساس، پیش‌بینی می‌شود که قیمت جهانی مس حداکثر طی پنج‌سال آینده به حدود ۲۰‌هزاردلار در هر تن برسد.

این کارشناس تاکید کرد: این چشم‌انداز بیانگر اهمیت سرمایه‌گذاری در زنجیره مس است و می‌تواند فرصت‌های مناسبی را هم در بخش استخراج و توسعه معادن و هم در صنایع پایین‌دستی ایجاد کند.

وی ادامه داد: باتوجه به افزایش تقاضای جهانی و محدودیت‌های احتمالی عرضه، سرمایه‌گذاری در این حوزه از اهمیت بیشتری برخوردار شده و کشورهایی که بتوانند ظرفیت تولید و فرآوری خود را توسعه دهند، امکان بهره‌برداری بیشتری از تحولات آینده بازار خواهند داشت.

ظرفیت ۴برابری تولید مس ایران
مشکانی با اشاره به جایگاه ایران در بازار جهانی مس اظهار کرد: ایران به‌دلیل قرار گرفتن در کمربندهای فلززایی و برخورداری از ظرفیت‌های معدنی قابل‌توجه، از پتانسیل بالایی در حوزه مس برخوردار است.

وی افزود: معادن بزرگ مس کشور که بخش عمده‌ای از آنها در اختیار شرکت ملی صنایع مس ایران قرار دارد، دارای ارزش اقتصادی بالایی هستند اما سیاستگذاری‌ها و نحوه اجرای برنامه‌های توسعه‌ای در این حوزه تاکنون متناسب با ظرفیت‌های موجود نبوده است.

این کارشناس ادامه داد: با وجود ذخایر ارزشمند مس در ایران، به نظر می‌رسد کشور هنوز در مراحل ابتدایی توسعه این صنعت قرار دارد و بخش قابل‌توجهی از ظرفیت‌های موجود به تولید تبدیل نشده است.

مشکانی تاکید کرد: براساس ارزیابی ظرفیت‌های معدنی کشور، امکان افزایش تولید مس ایران تا چهاربرابر سطح فعلی وجود دارد و در صورت تحقق این ظرفیت، ایران می‌تواند در میان ۱۰کشور نخست تولیدکننده مس جهان و حتی پنج‌کشور برتر قرار گیرد.

به‌گفته وی، دستیابی به چنین جایگاهی نیازمند سرمایه‌گذاری، توسعه معادن، افزایش ظرفیت تولید و اجرای برنامه‌های منسجم در بخش‌های مختلف زنجیره مس است.

تاخیر در توسعه، به زیان سهم ایران از بازار جهانی
نایب‌رییس هیات‌مدیره انجمن مس ایران با انتقاد از روند سیاستگذاری در صنعت مس گفت: باوجود اهمیت اقتصادی و ظرفیت‌های بالای این فلز، به نظر می‌رسد که مدیران ارشد سیاستگذار تاکنون توجه کافی به توسعه صنعت مس نداشته‌اند و لازم است در این زمینه بازنگری جدی صورت گیرد.

مشکانی افزود: بازار جهانی مس در حال تغییر است و کشورهایی که بتوانند سریع‌تر ظرفیت تولید خود را افزایش دهند، سهم بیشتری از تقاضای آینده به‌دست خواهند آورد. در مقابل، هر روز تاخیر در توسعه معادن و صنایع وابسته می‌تواند فرصت حضور ایران در بازار جهانی را محدودتر کند.

این کارشناس ادامه داد: برخورداری از ذخایر معدنی به‌تنهایی برای دستیابی به جایگاه مناسب در بازار جهانی کافی نیست بلکه باید این ظرفیت‌ها از طریق سیاستگذاری صحیح و اجرای برنامه‌های توسعه‌ای به تولید و صادرات تبدیل شوند.

افزایش هزینه‌ها و فشار بر معادن مس
این کارشناس بخش معدن بااشاره به مشکلات داخلی صنعت مس اظهار کرد: متاسفانه معادن مس و صنایع پایین‌دستی در شرایط کنونی با چالش‌های متعددی مواجه هستند که فعالیت و توسعه آنها را دشوار کرده است.

مشکانی افزود: افزایش شدید هزینه سوخت، رشد قیمت اسید، کمبود و گرانی مواد ناریه و افزایش هزینه استخراج و تولید محصولات معدنی، از جمله مشکلاتی هستند که فشار زیادی بر فعالان این صنعت وارد کرده‌اند.

این کارشناس ادامه داد: در کنار افزایش هزینه‌های تولید، قیمت‌گذاری دستوری، تعرفه‌های صادراتی، تحریم‌های جدید، دشوارتر شدن صادرات و افزایش هزینه حمل‌ونقل نیز بر فعالیت معادن و صنایع وابسته اثر منفی گذاشته است.

وی تاکید کرد: مجموعه این مشکلات موجب شده فعالان صنعت مس، باوجود چشم‌انداز مثبت بازار جهانی، در داخل کشور با موانع متعددی برای حفظ تولید و اجرای طرح‌های توسعه‌ای مواجه باشند.

ضرورت بازنگری در سیاست‌های صنعت مس
نایب‌رییس هیات‌مدیره انجمن مس ایران با تاکید بر اهمیت هماهنگی دستگاه‌های اجرایی گفت: برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های صنعت مس، لازم است وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری سایر وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مرتبط، سیاستگذاری مناسبی برای رفع موانع این بخش انجام دهد.

وی افزود: صنعت مس می‌تواند در آینده به یکی از بخش‌های مهم اقتصادی و صنعتی کشور تبدیل شود اما تحقق این هدف نیازمند برنامه‌های مدون، مشخص و قابل اجرا در بخش دولتی و خصوصی است.

این کارشناس ادامه داد: توسعه صنعت مس تنها با تصمیم‌گیری یک دستگاه امکان‌پذیر نیست و باید مسائل مرتبط با تامین انرژی، هزینه‌های تولید، صادرات، حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری به‌صورت هماهنگ موردتوجه قرار گیرند.

مشکانی تاکید کرد: بهره‌گیری از فرصت‌های آینده بازار جهانی مس، مستلزم نزدیک‌تر شدن دولت و بخش خصوصی، بازنگری در سیاست‌های موجود و تدوین راهکارهای عملی برای توسعه این صنعت است. ایران از ظرفیت معدنی قابل‌توجهی برخوردار است اما تبدیل این ظرفیت به تولید، صادرات و جایگاه بالاتر در بازار جهانی، به برنامه‌ریزی و اقدام موثر نیاز دارد.