۲. هنوز صحبت‌های غریب‌پور جلو نرفته بود که جهت نگاه رئیس جدید مشخص شد؛ بیرون از مرزها. از اقتصاد جهانی، سرمایه‌گذار خارجی، بانک‌ها و کنسرسیوم‌های خارجی، دانش و تکنولوژی گفت و جمله‌ای به زبان آورد که شاید بعدها بتوان دوره مدیریتش را با آن سنجید: صندوق توسعه ملی باید «پنجره‌ای به سوی اقتصاد جهانی» باشد. پنجره‌ای که باز کردنش در شرایط امروز اقتصاد ایران، ساده نیست.

۳. فضای تحویل مدیریت هم قابل توجه بود. خبری از آن سنت آشنا نبود که با آمدن مدیر جدید، هرچه مربوط به دوره قبل است کنار گذاشته شود. از غضنفری و تیمش تقدیر شد و رئیس پیشین هم آمده بود تا بگوید چه چیزی تحویل مدیریت بعدی می‌دهد. برای صندوقی که قرار است ثروت نسل‌های مختلف را مدیریت کند، شاید همین «تداوم» مهم‌تر از بسیاری از حرف‌های پشت تریبون باشد.

۴. غضنفری حتی روز خداحافظی بیشتر شبیه مدیری در جلسه راهبردی بود تا مراسم تودیع. از ارزش دارایی‌ها و سه سناریوی ارزش‌گذاری گفت، اما حرف اصلی جای دیگری بود: «حاکمیت» را از «مدیریت» جدا کنید. ترجمه ساده این حرف آن است که دارایی‌های ملی را نمی‌شود فقط به امید مدیر خوب اداره کرد؛ ساختاری لازم است که مدیر را بسنجد، سؤال کند و بابت نتیجه پاسخ بخواهد.

۵. وسط صحبت از میلیاردها دلار دارایی و ابزارهای مالی، پای «ده فرمان» هم به مراسم باز شد. غضنفری کتاب «ده فرمان» را در فهرست دستاوردهای دوره خود قرار داد. شاید حضور یک کتاب کنار کارنامه مالی صندوق حاشیه‌ای به نظر برسد، اما پیام مشخصی داشت؛ رئیس سابق می‌خواست یک چارچوب فکری هم به‌عنوان میراث مدیریتی باقی بگذارد. حالا سؤال این است که از «ده فرمان» غضنفری، چند فرمان باقی خواهد ماند؟

۶. یکی از بخش‌های متفاوت سخنان غریب‌پور جایی بود که سراغ «طلب‌های دلاری» صندوق رفت. حرف این بود که این مطالبات نباید فقط اعدادی باشند که صندوق منتظر وصولشان بماند؛ می‌شود فکر کرد چطور همین طلب‌ها به اعتبار تبدیل و در تعامل با بانک‌ها و کنسرسیوم‌های خارجی به کار گرفته شوند. عملیاتی شدن این ایده می‌تواند یکی از مهم‌ترین پرونده‌های دوره جدید باشد.

۷. در ادبیات رئیس جدید یک تغییر هم به چشم می‌آمد؛ کمتر صحبت از «خرج کردن پول صندوق» بود و بیشتر حرف از «اهرم کردن پول صندوق». غریب‌پور می‌خواهد هر واحد سرمایه صندوق، چند واحد سرمایه از بخش خصوصی، بانک‌ها، بازار سرمایه و سرمایه‌گذاران خارجی را به حرکت درآورد. شاید معیار ساده سنجش این دوره همین باشد: هر یک دلار صندوق، چند دلار دیگر را به میدان آورده است؟

۸. یک جمله غریب‌پور شاید میان تیترها گم شود، اما برای سیاست‌گذار مهم است؛ برنامه استراتژیک صندوق باید مستقل از رفت‌وآمد مدیران باشد. به زبان ساده، صندوق نباید با آمدن هر رئیس دوباره به صفحه اول برگردد. برای نهادی که فلسفه وجودی‌اش مدیریت ثروت بین‌نسلی است، ثبات استراتژی باید از عمر صندلی مدیران طولانی‌تر باشد.

۹. غریب‌پور وقتی از سوابق مدیریتی خود گفت، چند کُد هم درباره آینده صندوق داد. تجربه سازمان‌های توسعه‌ای، مدیریت منابع میلیارددلاری و شناخت مسیر جذب سرمایه خارجی، سه مؤلفه‌ای بود که روی آن‌ها دست گذاشت. تصویری که بیرون می‌آمد، صندوقی است که قرار نیست فقط منتظر وصول منابع بماند و تسهیلات بدهد؛ قرار است دنبال سرمایه برود، شریک پیدا کند و فرصت سرمایه‌گذاری بسازد. شاید تجربه ایمیدرو از همین نقطه وارد صندوق شود.

۱۰. در پایان مراسم، مسئله فقط جابه‌جایی یک رئیس با رئیس دیگر نبود؛ نشانه‌هایی از تغییر تعریف «صندوق توسعه ملی» دیده می‌شد. در روایت مدیریت جدید، صندوق قرار است سرمایه را اهرم کند، اعتبار بسازد، سرمایه خارجی جذب کند، دانش و تکنولوژی وارد کند و پنجره‌ای برای ارتباط اقتصاد ایران با جهان باشد. تصویر جذابی است، اما مراسم معارفه جای حرف‌هاست و دوره مدیریت جای عددها.

▫️پی‌نوشت: مراسم معارفه رئیس صندوق توسعه ملی، صبح روز دوشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد.