تاریخ کارآفرینی در بخش معدن ایران، نامهایی را به خاطر خواهد سپرد که سرمایه و عمر خود را در سختترین نقطههای این سرزمین به کار گرفتند؛ محمد مجتهدزاده یکی از همین نامهاست.
کارآفرینی که بخش مهمی از سرمایه و زندگی حرفهای خود را در بیابانها و اعماق زمین صرف کرد تا یکی از دشوارترین مواد معدنی، یعنی زغالسنگ، از دل زمین استخراج شود و به چرخه تولید و ثروت ملی بازگردد.
آنان که دستی بر مهندسی معدن دارند، بهخوبی میدانند معدنکاری زغالسنگ در جهان تا چه اندازه پیچیده، پرخطر و طاقتفرساست؛ و این دشواری در ایران، با محدودیتهای فنی، اقتصادی، تجهیزاتی و تحریمی، ابعاد دیگری نیز پیدا میکند.
در چنین فضایی، ایستادن پای یک معدن تنها به معنای سرمایهگذاری نیست؛ گاهی یعنی پذیرفتن سالها ریسک، بحران و فشار برای آنکه یک مجموعه تولیدی زنده بماند.
مجتهدزاده مالک شرکت معدنجو است؛ همان مجموعهای که حادثه تلخ معدن طبس در مهر ۱۴۰۳، نام آن را با یکی از دردناکترین حوادث معدنی کشور گره زد؛ حادثهای که به جانباختن دهها معدنکار انجامید و خانوادههای بسیاری را داغدار کرد.
پس از چنین فاجعهای، طبیعی بود که معدن در کانون اندوه عمومی، پرسشهای جدی درباره ایمنی، فشار اجتماعی و سیاسی و دشواریهای اقتصادی قرار گیرد. حادثهای با آن ابعاد را نمیتوان نادیده گرفت و بررسی دقیق دلایل و مسئولیتهای آن نیز ضرورتی انکارناپذیر است.
اما روایت یک بنگاه اقتصادی به همان روز حادثه ختم نمیشود.
در میان آن همه فشار، یک پرسش دیگر نیز وجود داشت: آیا این معدن میتواند دوباره برخیزد؟
برای یک کارآفرین بخش خصوصی، شاید دشوارترین تصمیم همین باشد؛ اینکه پس از یک بحران بزرگ، میدان را ترک کند یا بماند، بازسازی کند، اصلاح کند و دوباره چراغ تولید را روشن نگه دارد.
مجتهدزاده ماند.
آجر به آجر مجموعه دوباره در مسیر فعالیت قرار گرفت تا معدن به تولید بازگردد و صدها خانوادهای که زندگیشان مستقیم و غیرمستقیم با این صنعت پیوند خورده است، همچنان از ادامه فعالیت آن بهرهمند باشند.
ارزش کارآفرینی فقط در روزهایی که ترازنامهها مثبت و شرایط مساعد است سنجیده نمیشود. گاهی عیار واقعی یک کارآفرین درست در روز بحران مشخص میشود؛ زمانی که باید میان عقبنشینی و ماندن یکی را انتخاب کند.
داستان معدنجو، در کنار همه تلخیها، پرسشها و ضرورت درسآموختن از حادثه، روایت ماندن نیز هست؛ روایت سرمایهای که از دل بحران بیرون آمد تا دوباره به تولید بازگردد.
شاید تعریف کارآفرینی همین باشد:
ساختن در روزهای عادی هنر است؛ اما ایستادن و دوباره ساختن پس از ویرانی، عیار دیگری میخواهد.
مطالب مرتبط
