چهارشنبه 2 آبان 1403 شمسی /10/23/2024 1:52:17 PM
در بیست و ششمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور مطرح شد

«بازیافت محصولات فلزی» محور اصلی اقتصاد چرخشی موضوعی است که در بیست و ششمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور یا سمپوزیوم فولاد۱۴۰۳ که هم‌اکنون در کیش در حال برگزاری است، مطرح شده است. پیشگامی صنعت فولاد در این عرصه باید مورد توجه سایر صنایع قرار گیرد.
فولاد در مسیر اقتصاد چرخشی

میثم قریشی: بیست و ششمین همایش پژوهشگران صنعت فولاد کشور اول تا سوم آبان ماه ۱۴۰۳ تحت عنوان سمپوزیوم فولاد ۴۰۳ توسط انجمن آهن و فولاد ایران در مرکز همایش‌‌‌های بین‌المللی کیش در حال برگزاری است.

روزنامه «دنیای‌اقتصاد» در نخستین روز این همایش گزارشی از سه‌کارشناس این حوزه تهیه کرده است. سمپوزیوم فولاد ۴۰۳ با موضوع «فناوری‌های موجود و نوآورانه بازیافت پسماندها در فرآیند تولید فولاد سبز» برگزار می‌‌‌شود و اهمیت صنعت فولاد را برای کشور نمایان می‌سازد.

امین ابراهیمی، مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان گفت: موضوعاتی که شرکت فولاد خوستان در حوزه اقتصاد چرخشی و فناوری‌‌‌های نوین با آنها درگیر است به شرح زیر هستند. بازیافت محصولات فلزی نه‌تنها باعث کاهش مصرف این محصولات می‌شود، بلکه به کاهش آلاینده‌‌‌های محیط‌زیستی نیز کمک می‌کند.

طبق پیش‌بینی‌‌‌ها ارزش محصولات بازیافتی فولاد تا سال ۲۰۳۰ از ۶۱میلیارد دلار به ۱۱۱میلیارد دلار می‌‌‌رسد. بازیافت محصولات فولادی در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است و با توجه به نوع صنعت، فولاد می‌‌‌تواند نقش موثری در اقتصاد چرخشی داشته باشد.

شاخصی به نام CMUR در کشورهای اروپایی تعریف شده است که از حاصل تقسیم مواد بازیافتی به کل مواد مصرفی به دست می‌‌‌آید. بنابر گزارش آژانس محیط‌زیست اروپا، مقدار این شاخص برای گروه کانی‌‌‌های فلزی ۲۴‌درصد و برای فسیلی‌‌‌ها ۳‌درصد بوده و در سال ۲۰۲۲ این شاخص حدود ۱۱‌درصد را نشان می‌دهد و هدف آژانس محیط اروپا برای سال ۲۰۳۰، ۲۳‌درصد است.

فولاد؛پیشگام اقتصاد سبز
او ادامه داد: محصولاتی که در گذشته مورد توجه قرار نمی‌‌‌گرفتند، در حال حاضر به‌عنوان منابع ارزشمند در نظر گرفته می‌‌‌شوند. فولاد بیشترین حجم بازیافت را در جهان دارد و از ۱.۹میلیارد تن نزدیک به ۶۸۰میلیون تن به واسطه بازیافت به چرخه اقتصاد بازمی‌گردد.

به طورمتوسط در تولید هر تن فولاد به روش کوره قوس، ۲۰۰کیلوگرم محصولات جانبی و در روش کوره‌بلند ۴۰۰کیلوگرم محصولات جانبی ایجاد می‌شود و علاوه بر این، از گازهای ایجادشده در این روش‌های تولید می‌‌‌توان به‌عنوان محصول یاد کرد.

اروپا این برنامه را دارد که مصرف سنگ‌‌‌آهن خود را تا سال ۲۰۵۰ به حداقل برساند و دنیا هم از سال ۲۰۲۲ تا سال ۲۰۵۰، رشد ۹درصدی در تولید فولاد و رشد ۴۰درصدی در مصرف قراضه را پیش‌بینی کرده که نشان‌‌‌دهنده جذابیت مصرف قراضه در جهان است.

ابراهیمی در ادامه بر موارد دیگری تاکید کرد و گفت: موضوع بعدی بازیافت حرارت است. با توجه به اینکه صنعت فولاد ۸‌درصد تقاضای انرژی را به خود اختصاص داده است، مطالعات نشان داده که از حرارت ایجادشده این صنعت می‌‌‌توان ۱۰‌درصد برق موردنیاز را تامین کرد که این خود باعث کاهش سطح آلاینده‌‌‌ها و حرکت به سمت اقتصاد چرخشی می‌شود. شرکت فولاد خوزستان نیز در سال‌های اخیر برای بازیافت حرارتی مطالعاتی را انجام داده و با شرکت‌های دانش‌‌‌بنیان جلساتی در این زمینه داشته است.

مدیرعامل فولاد خوزستان با اشاره به مصرف برق این واحد تاکید کرد: فولاد خوزستان نزدیک به ۸۰مگاوات مصرف برق دارد که بازیافت حرارتی در حدود ۳۵مگاوات برق به سیستم تزریق می‌کند. بحث بعدی بازیافت سرباره است. ۱۰ تا ۱۵‌درصد از تولیدات، سرباره تخمین زده شده، اما نکته مهم، میزان بهره‌‌‌وری سرباره است.

بهره‌‌‌وری سرباره در ایالات‌متحده ۶۵‌درصد است و چین هر چهار سال یک‌بار سیاست خود در حوزه بازیافت را تغییر داده و میزان بهره‌‌‌وری خود را افزایش داده است. مهم‌ترین مصرف سرباره در حال حاضر، در حوزه راهسازی و عمران است. اما درباره بازیافت لجن‌‌‌ها باید گفت، FMDSها ۸ تا ۱۲‌درصد از ضایعات تولید فولاد را به خود اختصاص داده‌‌‌اند. در سال‌های اخیر تولید این محصول در چین از ۲۰میلیون تن به ۱۰۰میلیون تن رسیده است.

سه‌سناریو برای مدیریت پسماند در مجموعه فولاد خوزستان وجود دارد: سناریوی اول تبدیل گندله پاین به گندله پخته است؛ سناریوی دوم بریکت اکسیدی و در نهایت روش آخر روش نوآورانه برای تولید آهن اسفنجی از بازیافت است.

مهدی کوهی، مدیرعامل ذوب‌آهن اصفهان، در سمپوزیوم فولاد ۴۰۳ گفت: کارخانه ذوب‌‌‌آهن اصفهان در سال ۱۳۵۱ به بهره‌‌‌برداری رسیده و در حال حاضر نیازمند اورهال اساسی است. با توجه به اقداماتی که در دنیا در حوزه فولاد سبز انجام شده، ذوب‌آهن اصفهان نیز در زمینه استفاده از پساب‌‌‌های بهداشتی و صنعتی اقداماتی را انجام داده است و پروژه‌‌‌ای را در ۲۲بهمن افتتاح خواهد کرد. صنایع فولادی برای شست‌وشو و خنک‌‌‌سازی تجهیزات خود به‌شدت وابسته به آب هستند.

از جمله مزایای تصفیه پساب‌‌‌ها می‌‌‌توان به کاهش مصرف آب، افزایش بهره‌‌‌وری و پایداری محیطی اشاره کرد. در ذوب‌آهن اصفهان، مجموعه‌‌‌ای با ظرفیت ۸۵۰مترمکعب در ساعت برای تولید آب نرم ایجاد شده است که این مجموعه یک واحد تصفیه پساب بهداشتی و یک واحد تصفیه پساب صنعتی دارد.

او در ادامه به مزایای تصفیه پساب‌‌‌‌های صنعتی و بهداشتی اشاره کرد و گفت: از مزایای این پروژه می‌‌‌توان به تثبیت تولید فولاد، کاهش برداشت آب از رودخانه زاینده‌رود و حفظ محیط‌زیست اشاره کرد. نکته دیگر‌‌‌ اینکه در حال حاضر یوتیلیتی، شاهرگ حیاتی صنعت فولاد است؛ به طوری که طی سه‌ماه از سال برق و گاز نداریم و متاسفانه واحدهایی که در کویر فعالیت می‌کنند با کمبود آب نیز روبه‌رو هستند.

برای مثال در یکی از پروژه‌‌‌های ذوب‌آهن اصفهان به هزار مترمکعب آب نیاز داریم که بعضا این مقدار را تا ۴۰۰مترمکعب کاهش داده‌‌‌اند. سال گذشته بحث بر سر این بود که آیا تولیدکننده ایرانی اصلا می‌‌‌تواند به سمت تولید فولاد سبز حرکت کند. بنده عرض می‌‌‌کنم که ما راهی جز حرکت به سمت تولید فولاد سبز نداریم. زمانی فقط نشان سی‌ای برای صادرات به اروپا کافی بود، ولی تا سال ۲۰۲۵ باید نشان تولید سبز داشته باشیم.

محمد کمال‌زاده، مدیرعامل شرکت فولاد آلیاژی ایران، گفت: سوال اساسی این است که آیا می‌‌‌توانیم فولاد سبز تولید کنیم یا خیر؟ سهم تولید فولاد ایران در دنیا به این صورت است؛ ۷۲‌درصد کوره‌‌‌های بلند، ۵‌درصد کوره‌‌‌های EAFو ۲۳‌درصد کوره‌‌‌های EAF به وسیله Scrap . در زمینه گاز کربنیک ۹۲‌درصد سهم کوره‌‌‌های بلند و ۸‌درصد سهم کوره‌‌‌های EAF است.

به‌ازای هر تن تولید فولاد در کوره‌‌‌های بلند ۱.۶ تا ۲.۲تن و در EAF به وسیله DRI، یک تا ۱.۲تن و در Scrap، ۰.۵تن CO۲ تولید می‌‌‌کنیم. با توجه به اینکه در ایران بیشتر تولید از طریق کوره‌‌‌های قوس الکتریکی انجام می‌شود، یک گام در دنیا نسبت به کشورهای دیگر جلوتر هستیم.

کمال‌زاده ادامه داد: سناریویی که در این زمینه تا سال ۲۰۵۰ تدوین شده، این است که از سمت کوره‌‌‌های بلند به سمت کوره‌‌‌های EAF حرکت کنیم و عمده تولیدکنندگان با فناوری کوره بلند، چین و هند هستند. این کشور‌‌‌ها هدف‌گذاری کرده‌‌‌اند در سال ۲۰۵۰، ۷۰‌درصد تولید به وسیله کوره‌‌‌های EAF انجام شود، اما سوال اینجاست که آیا حجم قراضه موردنیاز برای این منظور موجود است و این پروژه موفق می‌شود یا خیر؟ یعنی بیش از یک‌میلیارد تن قراضه در سال نیاز است.آیا با این حجم از سرمایه‌گذاری موردنیاز می‌‌‌توان صحبت از فولاد سبز کرد؟ این بحث دو جنبه دارد؛ یکی جنبه تکنولوژیک و دیگری جنبه اقتصادی که باید هر فعالیتی توجیه اقتصادی داشته باشد.

ما می‌‌‌خواهیم به دنبال استفاده از هیدروژن برای تولید فولاد برویم، ولی به نظر می‌رسد بهترین راه این است که از روش CCS یا CCU استفاده کنیم. اجرای CCS در نزدیکی پروژه‌های نفتی که دچار کاهش فشار شده است، توجیه دارد، ولی در پروژه‌‌‌‌‌‌هایی که در حال حاضر وجود دارد قابل اجرا نیست؛ ولی CCU در ایران قابل بررسی و اجراست.

در این روش CO۲ به محصولات با ارزش‌افزوده بالا تبدیل می‌شود؛ برای مثال در کشاورزی برای ساخت سردخانه می‌‌‌توان کربن را به یخ خشک تبدیل کرد، علاوه بر آن، می‌‌‌توان از این روش در صنایع نساجی و دارویی نیز استفاده کرد.
منبع: دنیای اقتصاد



مطالب مرتبط



نظر تایید شده:0

نظر تایید نشده:0

نظر در صف:0

نظرات کاربران

نظرات کاربران برای این مطلب فعال نیست

آخرین عناوین